Wandeltocht naar Rooi (2) stadsrechten

Tijdens onze wandeling naar Sint-Oedenrode kwamen we op de Boskantseweg ook dit bord tegen.
Overal waar je kijkt vind je in Sint-Oedenrode bordjes met daarop de rijkelijke geschiedenis van Rooi. In deze blog vertel ik je een klein stukje van deze geschiedenis. Het verhaal over de vrijheids- of stadsrechten.

In 1251 kocht Hendrik de I alle bezittingen over van de Graaf van Gelre. Hij maakte het rustig gelegen plaatsje Den Bosch hoofdplaats van dit nieuwe stuk Brabant. Hierna stond het land bekend als de Meierij van 's-Hertogenbosch. Vernoemd naar de hoofdscout ookwel meierij geheten. De hoofdscout was de vertegenwoordiger van de Hertog die het gebied vanuit Den Bosch bestuurde. Toendertijd bestond dit gebied uit 4 landstreken. Samen vormden zij 4 kwartieren.
Sint-Oedenrode was de hoofdplaats van kwartier Peelland. Dan had je Oisterwijk met hoofdplaats Oisterwijk, Kempenland met hoofdplaats Oirschot en Oss was de hoofdplaats van Maasland.
De kwartierscout vestigde zich in de hoofdplaats.

Rond 1231-1232 kregen deze hoofplaatsen van de Hertog van Brabant vrijheid- ofwel stadsrechten.
Een dorp met stadsrechten had speciale rechten voor de bevolking. De inwoners van vrijheid Rhode kregen in 1232 een eigen bestuur, eigen wetgeving en een burgerlijke rechtsspraak (schepenbank).
Aan de kerk van Sint-Oedenrode was een kapittel verbonden. De inwoners waren vrijen burgers die een aparte stand vormden naast de adel en de geestelijkheid.Wat heel wat betekende in die tijd.

Er mocht een marktplaats komen waar markten werden gehouden en het dorp kreeg het privilége om zelf de eigen plaats te mogen verdedigen door een ommuring met stadspoort of extra versterkingen te bouwen. Sint-Oedenrode heeft echter nooit gebruik gemaakt van dit recht.
Ondanks de gunstige ligging, de groeiende handel en de twee watermolens die langs de Dommel werden opgericht, stagneerde de groei van Rooi in de tachtig jarige oorlog.
Wat rest is een mooie geschiedenis.

In tegenwoordige tijd doet Rooi het nog steeds erg goed, het heeft een mooi historisch centrum wat zorgt voor veel toeristen. Dit probeert de vvv dan ook flink uit te buiten door vele prachtige wandel en fietsroutes die er te verkrijgen zijn. Sint-Oedenrode kent ook vele drukbezochte evenementen zoals de jaarmarkt die afgelopen zondag werd gehouden en veel publiek trok dankzij het mooie weer.

Bron: Heemkundekring de Oude Vrijheid

Wandeltocht naar Rooi (1)

Een prachtige zondagmiddag in juni, en prima weer om te voet naar Rooi te wandelen voor een kort bezoekje aan de jaarmarkt. We besloten de kortste route te nemen. Over het fietspad naast de Boskantseweg.

Kaasjeskruid

Aan de kant van de berm staat het gras zeker wel een meter hoog met wat de meeste mensen zullen bestempelen als onkruid als het in hun eigen tuin te vinden zou zijn. Hier zijn het echter wilde bloemen die voor de insecten een waar feestmaal verzorgen.
De gemeente Sint-Oedenrode heeft in het verleden verschillende zaadmixen in de bermen gezaaid om de diversiteit aan planten terug te krijgen en te behouden. Om echter ervoor te zorgen dat de planten ook de kans krijgen om elk jaar weer terug te komen is er ook een maaibeleid nodig. Hierin moet worden afgesproken hoevaak en wanneer de bermen het beste gemaaid kunnen worden om zo de natuur tegemoet te komen. Dit beleid is in veel gemeenten echter zwaar verouderd, waardoor bij een te strikte naleving de meeste planten nog geen zaad hebben gevormd en er nog meerdere insecten hun eitjes op de kruiden hebben gelegd. Hierdoor ontneem je de plant de kans om uit te zaaien, neem je een belangrijke bron van voedsel voor verschillende vogelsoorten weg doordat je ook de insecten in een klap wegmaait. Beter opelkaar afgestemd beleid zou hier een oplossing zijn.
Een van de meest gehoorde argumenten om echter wel zo vroeg te maaien zijn echter afkomstig van de automobilisten. Omdat zij door de hoge gewassen in de berm de zijwegen moeilijker in kunnen kijken, en daardoor verplicht zijn om hun snelheid te minderen om ongelukken te voorkomen, roept dit geregeld irritatie op.
Persoonlijk vind ik dat een zwak argument. Dat is dezelfde smoes als zeggen dat de bomen te dicht op de weg staan en maar omgekapt moeten worden, omdat jij als automobilist liever op je mobieltje kijkt dan op de weg let, om maar een voorbeeld te noemen. Ik zelf ben van mening dat de natuur al genoeg in moet leveren, dus dat wij ook maar eens rekening kunnen houden met die kleine dingetjes om mee te beginnen 
Bovendien kijk ik liever naar een mooie straat met bomen of een prachtige berm vol bloemen, dan naar kale bermen.

De winde

De klaproos

De klaproos

De wilde peen

Een van de bloemen die volop in de bermen te vinden is in deze tijd van het jaar is de wilde peen.
De wilde peen is de voorloper van onze oranje wortel. De wortel van de wilde peen kun je ook prima eten, hij is enkel wit van kleur. De groente is weerstand verhogend. In het Engels wordt de plant ook wel aangeduid als bird's nest, omdat de bloem in uitgebloeide vorm zich helemaal opvouwt tot een soort nestje. De zaden van deze wilde peen hebben een verwarmend effect en worden dan ook in de alternatieve geneeskunde voor verschillende doeleinde gebruikt.

Wilde peen

Jakobskruiskruid

Opvallend zijn ook de gele bloemen van de jacobskruiskruid. Deze plant is voor veel dieren giftig, en wordt dan ook in de regel alleen per ongeluk gegeten als het tijdens het maaien in het hooi beland. Om dit te voorkomen wordt deze plant veelvuldig bestreden in weides. Dit is echter een zeer moeizame klus omdat dit kruid een windverspreider is en wel 75 000 tot 200 000 zaadjes per plant kan voortbrengen.

 De plant is de waardplant voor de Sint Jacobsvlinder. De zebrarupsen van deze vlindersoort kunnen prima tegen het gif van de plant, en na het ontpoppen hersteld de plant zich vaak weer snel. Andere dieren die afhankelijk zijn van deze plant zijn de bladroller en de duinzijdebij, maar ook een keversoort en de zaadvlieg houden erg veel van deze bloem.

Na een kleine 3 kilometer kwamen we Rooi binnen gewandeld. We passeerden al meteen twee prachtig gevulde bloembakken vol begonia's. Links van ons stond de Molen van de Bergh. Het betreft de romp van een ronde stenen molen die in 1856 gebouwd werd als stellingmolen. De molen fungeerde aanvankelijk als korenmolen maar werd later ook ingezet als runmolen en oliemolen. De pletsteen en de sluitsteen uit de oliemolen zijn nog bewaard gebleven, ze liggen echter niet meer in het naastgelegen gebouwtje zoals vroeger het geval was, maar buiten voor de molen. Het gebouwtje is tegenwoordig in gebruik als woning. In 1937 werden de kap en het binnenwerk van de molen geheel verwoest door een brand, plannen om de molen weer in bedrijf te stellen zijn tot nu toen op niets uitgelopen.
Volgende keer vervolgen we onze wandeling weer.

Kempkensroute deel 2

We wandelen weer gezellig verder door het Brabanste land. We zitten nog steeds op de Kempkensroute, waar we aangekomen zijn bij een kleine pluktuin. Omdat oma graag door wilde lopen, hebben we hier niet al te lang bij stil gestaan.

En terwijl oma zich een beetje zorgen begon te maken over de kinderen; 'Is het niet te ver, en hoelang is deze route nog? Heb je wel gekeken van tevoren?' Renden de kinderen als raceauto's voor ons uit, waarbij ze regelmatig even kwamen melden dat we eerste of ineens toch weer laatste in de rij waren.

We weken een stukje van de route af om naar Eerde te lopen. We passeerden een speeltuintje waar de kinderen nog even een rondje maakten op een van de toestellen, een huisje beklommen en van een glijbaantje afgleden, alvorens verder te lopen naar het pleintje. Daar vonden we een groot infobord waarop de verschillende routes aangegeven waren.

We lieten het pleintje weer achter ons liggen en vervolgden onze route.

De sneeuwbes

De sneeuwbes is voor vele bekend vanwege hun witte vruchtjes die knappen als je erop gaan staan. De heester komt oorspronkelijk uit Noord-Amerika en verdringt hier langzaam de inheemse vegetatie vanwege zijn sterke uitlopers. De roze bloemen produceren nectar en worden door o.a. hommels, zweefvliegen en wespen bezocht. De besjes zijn erg in trek bij lijsters, maar voor mensen zijn ze giftig.

Uitzicht op de oude vuilstort

Op de vlagheide werd kort voor het einde van de Tweede Wereldoorlog een vliegveld aangelegd die tijdens Operatie Market Garden in februari 1945 in gebruik werd genomen. Na de bevrijding raakte het vliegveld snel overbodig. Het naast gelegen militair terrein bleef in bedrijf omdat daar 3 militaire opslagplaatsen aanwezig waren. Deze stammen uit 1971, ten tijden van de Koude Oorlog. Een is er nog van bewaard gebleven, de andere zijn inmiddels gesloopt. In 2001 werden ze aan de gemeente Veghel overgedragen. Van het terrein resten enkel nog enkele geasfalteerde paden, die overwoekerd zijn door de natuur.

Wat verderop vind je een abstract, maar nog duidelijk herkenbaar speelmonument, dat ter nagedachtenis aan het vliegveld en zijn piloten werd opgericht. Het monument is geinspireerd op een van de Spitfires die vanaf het vroegere vliegveld vertrok ten tijden van Operation Market Garden. Er worden hier in het gebied elk jaar herdenkingen gehouden, waarbij de operatie na wordt gespeeld.

Op het terrein werd later vuil gestort, waardoor een tientallen meters hoge berg ontstond. Na de sluiting van dit terrein besloten de drie grensgemeentes Schijndel, Veghel en Sint-Oedenrode de vuilnisberg af te dekken met folie en er een recratiegebied van te maken. Op het hoogste punt vind je tegenwoordig een uitkijkplaats met bankjes, waar vandaan je de hele omgeving kunt zien.

Het monument was het eindpunt van onze route. Wij liepen weer terug naar de auto. Het was een dag vol geschiedenis, natuur en speelmomenten. Een aanrader voor elke liefhebber van wandelen.

Kasteel Henkenshage

 

 

Sint-Oedenrode kent een rijke geschiedenis. De eerste tekenen van bewoning dateren al van 10 000 jaar voor Christus. 7000 jaar voor Christus is er echter al meer bekend over de vermoedelijke naamgever van het dorp Oda. Hier gaan meerdere verhalen over de ronde, zoals ik al eens in een eerder blog ter spraken bracht.

Deze keer wil ik jullie mee nemen naar het kasteel Henkenshage.

 

 

 

 

Het kasteel kent vele bewoners, die allemaal hun eigen bijzondere levensverhaal meebrachten. Niet iedereen nam even gelukkig afscheid van het kasteel, maar telkens werd het weer verder uitgebreid en behouden. In 1387 verscheen het gebouw voor het eerst in de boeken. Echter de eerste naam van een eigenaar die werd genoemd is familie van de Velde. 

 

 

 

 

Vele eeuwen later, na vele wisselingen van bewoners, hebben er ook nog de Augustijner kanunnikessen gewoond, die eerst in kasteel Dommelrode in Sint-Oedenrode gevestigd waren.

In 1850 werd het kasteeltje sterk verbouwd naar de oorspronkelijke vorm met hoektorens, stallen en diensttorens. De gracht werd verlegd en een binnenplaats werd toegevoegd. Van het eerdere gebouw zonder verdiepingen was niets meer terug te vinden, er restte enkel een muur uit 1450.

Na weer een paar wisselingen van eigenaren kwam het gebouw in 1904 in handen van Theodoor Rogier Cornelis Alphons Marie van Gulick uit 's Hertogenbosch. Hij liet het gebouw renoveren, en de tuinen aanleggen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

In 1940 werd het gebouw met de tuinen aangekocht door de gemeente Sint-Oedenrode.

Tijdens de WOII deed het kasteel dienst als distributiecentrum en in september 1944 deed het gebouwtje dienst als hoofdkwartier van de 101e Airborne-divisie. Na de oorlog raakte het gebouw echter weer in verval en dreigde er zelfs sloop.

Door een schenking in 1956 kon het kasteel en de tuin weer in de oude stijl hersteld worden, met als voorwaarden dat het gebouw en de tuinen een publiek doel zouden dienen.

 

 

 

 

 Sinds 1998 is het kasteel in gebruik als trouw locatie en worden er bedrijfsfeesten gegeven. Tevens is er een museum gevestigd en een openlucht theater.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 Ook de tuin rondom het kasteel is nog steeds in gebruik. Men kan er naar hartenlust wandelen onder de prachtige oude bomen.

 

Bron: http://www.la-casserole.nl/museum-kasteel.html